De verleide spreker Ardi Roelofs Max Planck Institute for Psycholinguistics (MPI) en F. C. Donders Centre for Cognitive Neuroimaging (FCDC), Nijmegen Homepage Studium Generale serie over cognitiewetenschap, Universiteit Leiden Dinsdag 17 Februari 2004, 18:45-20:30 In den beginne was het woord … en de verleiding. "I can resist everything except temptation", zei Oscar Wilde eens, en dit geldt voor bijna iedereen. Bij het spreken komt die verleiding naar voren in (al dan niet Freudiaanse) versprekingen en vertragingen. Verleiding wordt ook weerspiegeld in de oogbewegingen die sprekers maken. Door te kijken naar die versprekingen, vertragingen, en bijbehorende oogbewegingen is er in de laatste dertig jaar veel ontdekt over de cognitieve grondslagen van het spreken. Bovendien zijn er computermodellen voor het spreken ontwikkeld die heel precies de hoeveelheid en vorm van dergelijke versprekingen kunnen voorspellen, en ook de oogbewegingen en de exacte duur van de vertragingen die het gevolg zijn van verleiding. In de klassieke Stroop taak, bijvoorbeeld, zijn sprekers trager en maken ze meer fouten bij het benoemen van de inktkleur van het woord GROEN in rode drukletters dan het woord ROOD in rode drukletters. Verder is er inmiddels ook veel bekend over welke hersengebieden betrokken zijn bij het spreken. Met computermodellen kunnen we zelfs de voor het spreken benodigde toename van bloedtoevoer in bepaalde hersengebieden voorspellen. Ik zal verschillende hoogtepunten van dit onderzoek behandelen. Hopelijk kunt u op uw beurt de verleiding niet weerstaan om naar mijn praatje te komen luisteren. Inleidende literatuur: Willem J. M. Levelt (1999). Models of word production. Trends in Cognitive Sciences, 6 (3), 223-232. Colin M. MacLeod & Penny A. MacDonald (2000). Interdimensional interference in the Stroop effect: Uncovering the cognitive and neural anatomy of attention. Trends in Cognitive Sciences, 10 (4), 383-391. Literatuur voor gevorderden: Willem J. M. Levelt, Ardi Roelofs, & Antje S. Meyer (1999). A theory of lexical access in speech production. Behavioral and Brain Sciences, 22, 1-38. Article (PDF 693K) Ardi Roelofs (2003). Goal-referenced selection of verbal action: Modeling attentional control in the Stroop task. Psychological Review, 110, 88-125. Article (PDF 585K) Ardi Roelofs & Peter Hagoort (2002). Control of language use: Cognitive modeling of the hemodynamics of Stroop task performance. Cognitive Brain Research, 15, 85-97. Article (PDF 438K) Achtergrondinformatie:
De verleiding in actie: Test uzelf met behulp van deze interactieve demonstratie van de klassieke kleur-woord Stroop taak.
Drie pioniers van het meten van de duur van cognitieve processen: Frans Donders, James McKeen Cattell, en J. Ridley Stroop.
Een computermodel voor de verleide spreker: WEAVER++